ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ  ΚΑΙ  ΚΟΣΜΟΓΟΝΙΑ.

 

Από τα πολύ παλιά χρόνια ο άνθρωπος παρατηρώντας την φύση και τον  έναστρο ουρανό  προσπαθούσε να δώσει μία εξήγηση για το πώς δημιουργήθηκε  αυτό το υπέροχο οικοδόμημα μαζί με αυτόν τον ίδιο επάνω στην γή. Στο κεφάλαιο αυτό, θεωρούμε σκόπιμο να πραγματοποιήσουμε μία συνοπτική ιστορική και  φιλοσοφική αναδρομή όταν στην αρχαιότητα η κοσμολογία ήταν συνυφασμένη με την θεολογία  κάθε λαού και ως εκ τούτου ονομάζεται Κοσμογονία. Με την γενική εποπτεία του περιβάλλοντος κόσμου  η κοσμογονία προσπαθούσε να εξηγήσει τρία ερωτήματα:  1) την πρώτη αρχή με την οποία πήρε υπόσταση ο κόσμος.  2) την εξελικτική πορεία που διάνυσε ο κόσμος γιά να φθάσει στην τωρινή του κατάσταση. 3) τις δυνάμεις οι οποίες συγκρατούν την ενότητα του κοσμικού συνόλου όπως και την θέση του ανθρώπου μέσα σε αυτό. Οι κοσμογονίες των αρχαίων λαών της Ανατολής θεωρούν ως αιτία δημιουργίας του κόσμου τον Θεό ή τους θεούς όπου οι υπερφυσικές δυνάμεις δημιουργούν και κυβερνούν το κοσμικό σύνολο. Στην Γένεση της Παλαιάς Διαθήκης διαβάζουμε ότι ο κόσμος δημιουργήθηκε σε διάστημα έξι ημερών. "...είπεν ο Θεός. γεννηθήτω φώς. και εγένετο φώς". Στον αρχαίο Ελληνικό χώρο θα σάς υπενθυμίσω ένα απόσπασμα της ραψωδίας Ξ'  στ. 246 της Ιλιάδος όπου ο Όμηρος αναφέρει: "ποταμοίο ρέεθρα Ωκεανοίο, όσπερ γένεσιν πάντεσι τέτυκται" ότι δηλαδή από τα νερά του Ωκεανού δημιουργήθηκαν οι θεοί και από αυτούς ο κόσμος.  Σύμφωνα με τις Ορφικές παραδόσεις ο Αριστοφάνης στις "Όρνιθες" (στιχ.695) γράφει ότι "η Νύξ εγέννησε ένα ωόν εκ τού οποίου εξεκολάφθη ο Έρως ο οποίος εκ του Ταρτάρου δημιούργησε τους ανθρώπους" μέσα σε διάστημα έξι κοσμολογικών εποχών με πρώτη εποχή τον Χρόνο.

Όμως οι πρώτες καθαρά επιστημονικές κοσμογονικές θεωρίες πρωτοδιατυπώθηκαν από τους Ίωνες αστρονόμους και  φιλοσόφους  τον 5ον  π. Χ αιώνα και ήταν η αφετηρία όλων των μετέπειτα θεωριών που είχαν σκοπό να εξηγήσουν την δομή των φυσικών νόμων που διέπουν την ολότητα του σύμπαντος και αυτήν την φύση των  ουρανίων σωμάτων. Ο Θαλής ο Μιλήσιος (624-541 π.Χ) ανακάλυψε τον ηλεκτρισμό, η δύναμη του οποίου εμφανιζόταν σαν η σημαντικώτερη μορφή ενεργείας η οποία κατά την γνώμη του εξουσίαζε καθολικά το σύμπαν. Ο Θαλής εφαντάζετο έναν κόσμο ηλεκτρομαγνητικό όπου το φώς αποτελείται από σωματίδια τα οποία έλκονται όπως το κεχριμπάρι έλκει διάφορα σώματα με την τριβή του ενώ το σύμπαν έχει προέλευση το νερό και το σχήμα του είναι ημισφαιρικό. Ο Aναξίμανδρος (610-545 π.Χ) ως πρώτη ύλη του σύμπαντος θεωρεί  την γή, το ύδωρ, τον αέρα και την φωτιά.  Οι Πυθαγόριοι (Ηρακλείδης, Εύδοξος, Κάλιππος) παρεδέχοντο σαν πρώτη γενική αρχή του σύμπαντος το πύρ ενώ η  έλξη του πρός τα γειτονικά υλικά  συνετέλεσε στην μορφοποίηση των ουρανίων σωμάτων (6ος αιώνας π.Χ). Κατά τον Εμπεδοκλή (495-435 π.Χ) η ανάμειξη της γής, του πυρός  και του ύδατος ήταν η αιτία σχηματισμού των ουρανίων σωμάτων. Η ατομική θεωρία του Λευκίππου και του Δημοκρίτου (5ος αιώνας π.Χ) περιγράφει έναν  κόσμο ο οποίος αποτελείται  από ελάχιστα άτμητα υλικά άτομα, ενώ ο μεγάλος φιλόσοφος Αριστοτέλης (384-323 π.Χ) εδίδασκε γιά την καθολική ομοιογένεια των  στοιχείων του σύμπαντος που δημιουργήθηκαν από τον «αεικίνητο πρώτον κινώντα» Θεό.

     

     

          Ορισμός της Κοσμολογίας και διακρίσεις αυτής.

 

Η σύγχρονη Κοσμολογία είναι ένας ιδιαίτερος κλάδος της Αστρονομίας η οποία σε συνδυασμό με την Φυσική επιστήμη, την Φιλοσοφία και την Θεολογία ασχολείται αφ' ενός με την φύση και τους κανόνες οι οποίοι διέπουν  το σύμπαν στην καθολικότητά του και αφ' ετέρου με την δημιουργία, την  προιστορία και την εξέλιξή του.  Η Φυσική ή Παρατηρησιακή Κοσμολογία με τις πραγματοποιούμενες παρατηρήσεις δίνει πληροφορίες γιά την ολότητα του σύμπαντος, ενώ η Θεωρητική Κοσμολογία  καθιερώνει πρότυπα τα οποία επιτρέπουν την περιγραφή των παρατηρουμένων ιδιοτήτων στο σύμπαν με μαθηματικoύς όρους, τα λεγόμενα Μοντέλα. Στήν επιστήμη τα μοντέλα θεμελιώνουν την περιγραφή μίας φυσικής θέσεως λαμβάνοντας υπ' όψη αριθμητικές ποσότητες των φυσικών παραμέτρων οι οποίες δίδονται με μαθηματικές εκφράσεις.  Ένα ικανοποιητικό μοντέλο πρέπει να είναι σε θέση με τις υφιστάμενες παρατηρήσεις να προβλέπει τυχόν αλλαγές ή προσθήκες. 

Η σύγχρονη παρατηρησιακή Κοσμολογία εκτιμά σε κλίμακα μεγάλων αποστάσεων την κατανομή του υλικού στο σύμπαν, τις ταχύτητες των γαλαξιών κλπ,  Παραδείγματα κοσμολογικών ερευνών αποτελούν οι ραδιοπηγές ή οι ουράνιες πηγές ακτίνων Χ όπου με την μελέτη των  κατανοούμε την εξέλιξη του σύμπαντος.  Επίσης  με την μέτρηση των ταχυτήτων απομακρύνσεως των μακρυνών γαλαξιών από όπου υπολογίζεται η ταχύτητα διαστολής του σύμπαντος. Μετρώντας την ισοτροπία της ακτινοβολίας διαπιστώνεται η ομοιογένεια του σύμπαντος πρός όλες τις κατευθύνσεις.

Η κλασσική Μηχανική του Νεύτωνος και του Γαλιλαίου τον 17ον αιώνα  δημιουργήθηκε για να εξηγήσει τα φαινόμενα του ορατού μηχανισμού του σύμπαντος. Ένα από τα αξιώματα της Μηχανικής  είναι ότι ο χώρος ο οποίος βαζίζεται στην Ευκλείδιο γεωμετρία των τριών διαστάσεων (μήκος-πλάτος-ύψος) είναι σταθερός και απόλυτος μέσα στον οποίο τοποθετούνται τα φυσικά φαινόμενα ανεξαρτήτως της θέσεως παρατηρήσεώς των. Ο χρόνος είναι μια ξεχωριστή οντότητα, απόλυτος και παγκόσμιος για όλους τους παρατηρητές ανεξάρτητα από την θέση των όπου  η κίνηση των ουρανίων σωμάτων καθορίζεται από τον τρόπο με τον οποίο μεταβάλλεται η θέση των με την πάροδο του χρόνου. Η θεωρία του νόμου της Παγκοσμίου Έλξεως του  Νεύτωνος βάσει της οποίας τα ουράνια σώματα αλληλοέλκονται προυπέθεταν την ύπαρξη ενός αγνώστου για την εποχή «αιθέρος» ο οποίος πληρεί το σύμπαν.

Τον 19ον αιώνα και συγκεκριμένα το έτος 1860 διατυπώνεται η Ηλεκτρομαγνητική Θεωρία από τον James Maxwell (1831-1879) ο οποίος κατόρθωσε να ενοποιήσει τις θεωρίες περί ηλεκτρισμού και μαγνητισμού με βάση την ιδέα των ηλεκτρομαγνητικών πεδίων. Οι εξισώσεις του περιγράφουν την σχέση μεταξύ ηλεκτρικών και μαγνητικών πεδίων κατά έναν πρωτοποριακό τρόπο γιά εκείνη την εποχή, όπου ο χώρος δεν είναι κενός, αλλά παρουσιάζει ιδιότητες σχετικές με τον ηλεκτρομαγνητισμό. Τα διάφορα οπτικά φαινόμενα εξηγούντο με την κυματοειδή φύση του φωτός.

Η σύγχρονη Κβαντομηχανική εμφανίζεται το έτος 1900 από τον Γερμανό Max Planc (1858-1947) ο οποίος επινόησε την Θεωρία των Κβάντων σύμφωνα με την οποία η ύλη εκπέμπει ή απορροφά την ακτινοβολία όχι συνεχώς, αλλά με συγκεκριμένα "πακέτα", τα λεγόμενα κβάντα ή φωτόνια τα οποία είναι ανάλογα της συχνότητος της ακτινοβολίας (ν) επί έναν σταθερό συντελεστή (h=κβαντική σταθερά). Τα φωτόνια έχουν μάζα και βάρος και θεωρούνται σαν ενέργεια κινούμενα με την ταχύτητα του φωτός. Το έτος 1926 ο W. Heinzeberger εφαρμόζοντας την Κβαντομηχανική στον μικρόκοσμο των ατόμων και των πυρήνων των, περιέγραψε τους μαθηματικούς κανόνες με τους οποίους γίνεται η διάσπασή των. 

Η θεωρία της Ειδικής Σχετικότητος.  Το έτος 1905 δημοσιεύεται από τον Αlbert Einstein η θεωρία της Ειδικής Σχετικότητος σε αντίθεση με την κλασσική Μηχανική η οποία δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει την βαρύτητα και τον ηλεκτρισμό. Με αφετηρία τις διατυπωθείσες διαφορές υπό του Lorentz για τον μετασχηματισμό της Μηχανικής και Ηλεκτρομαγνητικής θεωρίας, η Ειδική και η Γενική Σχετικότητα απέδειξε μαθηματικά ότι οι τρείς διαστάσεις του μήκους, του πλάτους και του ύψους είναι ενωμένες με την διάσταση του χρόνου ώστε να αποτελούν ένα αδιάλυτο κράμα, τον χωροχρόνο. Είναι το λεγόμενο τετρασδιάστατο συνεχές. Σε αυτό το συνεχές οι διαφορετικοί  παρατηρητές έχουν διαφορετική αντίληψη περί του χώρου και του χρόνου. Ενώ κατά τον Νεύτωνα τα αντικείμενα δεν είναι δυνατόν να υπάρχουν χωρίς τον χώρο, κατά τον Einstein ο χώρος δεν υπάρχει χωρίς αντικείμενα. Για παράδειγμα ένα υλικό σώμα με σχετική κίνηση προς τον παρατηρητή φαίνεται μικρότερο κατά την διεύθυνση της κινήσεώς του από έναν παρατηρητή ο οποίος ευρίσκεται επάνω σε αυτό κινούμενος μαζί του.

Π.χ ράβδος ενός μέτρου η οποία ευρίσκεται επάνω στο σώμα αυτό και παράλληλη με την κίνησή του σώματος θα φαίνεται μικρότερη κατά το μήκος της στον δεύτερο παρατηρητή. Συστολή η οποία είναι τόσο μεγαλύτερη, όσο η ταχύτητά της είναι πιο μεγάλη, ταχύτητα που σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατόν να υπερβεί την ταχύτητα του φωτός η οποία είναι αξεπέραστο όριο. Επίσης η συστολή των μηκών συνοδεύεται από φαινομενική επιβράδυνση των ρολογιών με αποτέλεσμα ο χρόνος για τον κινούμενο παρατηρητή να κυλά πιο αργά σε σχέση με τον χρόνο του άλλου παρατηρητή. Η Γενική Σχετικότητα προβλέπει επίσης ότι κανένα υλικό σώμα δεν είναι δυνατόν να κινηθεί γρηγορώτερα από την ταχύτητα του φωτός. Στην υπέρβαση της ταχύτητος του φωτός, το σώμα μετατρέπεται σε ενέργεια (Ε=m.c2). Συνεπώς η ύλη θεωρείται συμπυκνωμένη ενέργεια η οποία έχει και μάζα και βάρος.

H έννοια του χωροχρόνου.  Κατά έναν ορισμό, χρόνος είναι η έννοια της διάρκειας ή της αλληλουχίας η οποία εκφράζεται σαν «πρίν» ή «μετά» και αποτελεί ουσιώδες δεδομένο της συνειδήσεως. Φιλοσοφικά, ο Πλάτων δέχεται ότι ο χρόνος δεν είναι είναι δυνατόν να υπάρξει χωρίς κίνηση, ενώ ο Νεύτων στο σύγγραμμά του «Principia» κατηγορηματικά διατύπωσε την άποψη ότι ο μαθηματικός χρόνος έχει απόλυτη υπόσταση ανεξάρτητα από τα φαινόμενα που διαδραματίζονται μέσα σε αυτόν. Ο χωροχρόνος βάσει της Σχετικότητος καθορίζεται σαν μία περιοχή όπου παρατηρώνται όλα τα ουράνια σώματα (πλανήτες, αστέρες, γαλαξίες) τα οποία περιγράφονται μεταξύ των με την διάσταση  του χρόνου (παρελθόν-παρόν-μέλλον) και με την προυπόθεση ότι η ταχύτητα του φωτός είναι σταθερή σε σχέση με την ιδία κίνηση του παρατηρητή. Η περιγραφή του χωροχρόνου  είναι η ίδια γιά όλους τους παρατηρητές στο σύμπαν, ενώ τα διαστήματα του χώρου και του χρόνου μεταξύ των δέν είναι όμοια.

 

 

Διάγραμμα του χωροχρόνου. Η έννοια του επίπεδου χωροχρόνου είναι δυνατόν να παρουσιασθεί  σε  ένα  διάγραμμα  όπου  ο  οριζόντιος άξονας παριστάνει θέσεις σε μία από τις τρείς διαστάσεις (μήκος-πλάτος-ύψος). Η θέση του παρατηρητή ευρίσκεται στην αρχή του διαγράμματος και ονομάζεται "εδώ και τώρα", όπου το "εδώ" είναι η θέση του παρατηρητή στο διάστημα και το "τώρα" είναι ο παρόν χρόνος.  Η επάνω από τον οριζόντιο άξονα περιοχή παριστάνει το μέλλον και η κάτω περιοχή το παρελθόν. 

Παραδείγματος χάριν, εάν η πρώτη μετακίνηση στον άξονα του διαστήματος αντιπροσωπεύει "ένα έτος φωτός από εδώ", η αντίστοιχη μετακίνηση στον άξονα του χρόνου δηλώνει "ένα έτος από τώρα".  Επειδή το φώς με την γνωστή του ταχύτητα ταξιδεύει ένα έτος σε ένα έτος του χρόνου, η διέλευσή του σχηματίζει γωνία 45 μοιρών στό διάγραμμα.  Τα υλικά σωματίδια όμως που ταξιδεύουν πάντα  με μικρότερη ταχύτητα από αυτήν των 300.000 χιλ/δευτερόλεπτο αμβλύνουν την γωνία περισσότερο από 45ο ανάλογα με την ταχύτητά των. Οι φωτεινές περιοχές του διαγράμματος εκατέρωθεν των 45ο είναι οι κώνοι του μέλλοντος και τού παρελθόντος, όπου ο παρατηρητής θεωρητικά είναι δυνατόν να μεταβεί ή να στείλει φώς.  Γεγονότα έξω από τους δύο αυτούς κώνους χαρακτηρίζονται σαν "αλλού" επειδή γιά να ταξιδεύσουν στον παρατηρητή χρειάζονται ταχύτητα μεγαλύτερη του φωτός.

Το διάγραμμα  υφίσταται παραμόρφωση σε ένα σφαιρικό χωροχρόνο, η καμπυλότητα του οποίου εξαρτάται από την παρουσία υλικών μαζών και ενεργείας, όπου κατά έναν ορισμό, ο χώρος υποδεικνύει στην ύλη πώς να κινείται, και η ύλη καθορίζει το πώς ο χρόνος να παραμορφώνεται όπως παρουσιάζεται στην θεωρία της Γενικής Σχετικότητος

Η Γενική Σχετικότητα.  Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνος και συγκεκριμένα το έτος 1916 όπου ο Albert Einstein ολοκλήρωσε την διατύπωση της θεωρίας της Γενικής Σχετικότητος, επικρατούσε η άποψη ότι όλα τα ουράνια σώματα και τα αστρονομικά φαινόμενα διέπονται αποκλειστικά και μόνο από τον νόμο της Παγκοσμίου Έλξεως.  Η θεωρία του Νεύτωνος σε συνδυασμό με τους νόμους του Κέπλερ εξηγούσε με ικανοποιητικό αλλά όχι απόλυτο τρόπο τις κινήσεις των μελών του πλανητικού συστήματος και γενικώτερα των αστρικών συστημάτων με αναφορά στις τρείς γνωστές διαστάσεις, του μήκους, του πλάτους και του ύψους. Η κεντρική ιδέα της θεωρίας της Γενικής Σχετικότητος προσθέτει την διάσταση του χρόνου όπου η βαρύτητα δεν είναι στην πραγματικότητα  μία δύναμις, αλλά το φυσικό επακόλουθο της παραμορφώσεεως των τεσσάρων διαστάσεων του χωροχρόνου από μία μικρή ή μεγάλη ποσότητα ύλης στο διάστημα (πλανήτης, αστέρας, γαλαξίας). Καθώς τα αντικείμενα αυτά κινούνται στον χωροχρόνο ο οποίος αποτελεί μορφή της γεωμετρίας του σύμπαντος, είναι σαν να "κυλάνε" μέσα και έξω από αυτές τις παραμορφώσεις τις οποίες δεν είναι δυνατόν να δούμε. Αυτό που διαπιστώνουμε είναι η επίδραση της βαρύτητος των ουρανίων σωμάτων. Ενώ σε ένα σύμπαν τριών διαστάσεων αναφερόμαστε σε "σημεία",  στο τετρασδιάστατο σύμπαν αυτά τα σημεία παρουσιάζονται σαν  "γεγονότα".  Δέν είναι δηλαδή αρκετό να πούμε ότι "ένα γεγονός συμβαίνει", αλλά "ο χρόνος μέσα στον οποίο αυτό το γεγονός συμβαίνει" μέσα σε έναν συγκεκριμένο χώρο του διαστήματος. Εάν υποθέσουμε ότι στο σύμπαν απουσιάζουν η μάζα ή η ενέργεια και συνεπώς και η βαρύτητα, τότε ο χωροχρόνος θα είναι τελείως επίπεδος χωρίς να παρουσιάζει παραμορφώσεις.  Παραδείγματος χάριν φαντασθείτε την επιφάνεια της γής  μας η οποία όταν παρατηρείται από το διάστημα φαίνεται κυκλική στο σύνολό της, ενώ μία μικρή κλίμακα αυτής σε μεγέθυνση δίδει την εντύπωση ότι είναι επίπεδη. 

Η γεωμετρία του επιπέδου και του καμπύλου χωροχρόνου. Η  έννοια  του χωροχρόνου ευκολότερα κατανοείται σε ένα χώρο τριών διαστάσεων, η πιθανή μορφή του οποίου περιγράφεται από τις εξής γεωμετρίες όπως παρουσιάζονται στην διπλανή σελίδα.

Η Ευκλείδιος γεωμετρία η οποία κατ' εξοχήν κυριάρχησε γιά πολλούς αιώνες από τα στοιχεία του Ευκλείδου (330-275 π.Χ) μάς παρουσιάζει ένα επίπεδο χώρο τριών διαστάσεων όπου ισχύει  το αξίωμα ότι το άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου είναι 180ο και ότι δύο παράλληλες γραμμές όσο και άν προεκταθούν, ποτέ δεν θα συναντηθούν (σχήμα Α).

Η Ρημάνειος γεωμετρία ή σφαιρική γεωμετρία την οποία εισήγαγε ο Γερμανός μαθηματικός G. Riemman (1826-1866) εφαρμόζεται σε μία σφαίρα η οποία αντικαθιστά το επίπεδο όπου το άθροισμα των γωνιών ενός τριγώνου είναι πάντα μεγαλύτερο από 180ο ενώ δύο παράλληλες γραμμές όταν προεκταθούν, θα συναντηθούν (σχήμα Β). Αυτή η γεωμετρία έχει θετική καμπυλότητα και είναι πεπερασμένη χωρίς όρια.

Η γεωμετρία του Lobatchevcky (1792-1856).  Ονομάζεται και υπερβολική γεωμετρία την οποία περιέγραψε το 1829 ο Ρώσος μαθηματικός Ν. Lobatchevcky (1792-1856).    Εδώ  το  άθροισμα των  γωνιών  του τριγώνου είναι μικρότερο από 180ο και οι παράλληλες ευθείες αποκλίνουν μεταξύ των (σχήμα Γ).  Η επιφάνεια δεν είναι  σφαιρική ούτε επίπεδη, αλλά ο χώρος έχει

σχήμα σέλας αλόγου, ενώ η γεωμετρία αυτή έχει αρνητική καμπυλότητα και εκτείνεται στό άπειρο.

Σε έναν επίπεδο χωροχρόνο οι νόμοι της φυσικής περιγράφονται από την θεωρία της Ειδικής Σχετικότητος.  Εδώ κάθε σωματίδιο κινείται ευθύγραμμα με σταθερή ταχύτητα, και μόνον στην εξωτερική περιοχή ο χωροχρόνος θα εμφανίζεται καμπυλωμένος. Tα γεωμετρικά αποτελέσματα  του χωροχρόνου τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στην θεωρία της Σχετικότητος κατανοούνται ευκολώτερα σε έναν χώρο τριών διαστάσεων όπως αναφέραμε.  Σε ένα επίπεδο σύμπαν όλα τα σημεία του χώρου σχετίζονται το ένα με το άλλο από την κλασσική γεωμετρία του Ευκλείδου  όπου η συντομώτερη απόσταση μεταξύ δύο σημείων είναι η ευθεία γραμμή.  Αντίθετα, σε ένα καμπύλο σύμπαν  οι νόμοι που διέπουν δύο σημεία είναι εντελώς διαφορετικοί.  Σε μία σφαιρική επιφάνεια γιά παράδειγμα η  απόσταση μεταξύ

 

 

 

 
 

Oι τρείς γεωμετρίες χώρου.

 

δύο σημείων είναι βραχύτερη στην περιφέρεια από αυτήν που διέρχεται από το κέντρο της σφαίρας.

Μία βασική αρχή της Γενικής Σχετικότητος είναι ότι κάθε φυσικός νόμος έχει καθολική ισχύ σε ένα οποιοδήποτε σημείο του χωροχρόνου.  Οι  νόμοι    είναι

νόμοι του χωροχρόνου και όχι νόμοι των σημείων.  Επίσης το αξίωμα ότι η επιτάχυνση είναι ισοδύναμη με την βαρύτητα αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της θεωρίας (αρχή της ισοδυναμίας ).

Αποτελέσματα της Γενικής Σχετικότητος.   Μία  αληθοφανής  απόδειξη της θεωρίας της Γενικής Σχετικότητος είναι η καμπύλωση του χωροχρόνου κοντά στον ήλιο, η μάζα του οποίου είναι αιτία της αποκλίσεως της διευθύνσεως των φωτεινών ακτίνων αστέρων οι οποίοι προβάλλονται πίσω από τον ήλιο (σχήμα).  Η θεωρία επιβεβαιώθηκε κατά την ολική έκλειψη ηλίου της 19/5/1919 όπου με σύγκριση των θέσεων των αστέρων στο ίδιο οπτικό πεδίο με εκείνο όπου ευρίσκετο ο ήλιος διαπιστώθηκε διαφορά των πραγματικών θέσεών των κατά 1,75" τόξου όπως προέβλεπε η θεωρία.

 

Τα αποτελέσματα της Γενικής Σχετικότητος επιβεβαιώνονται και στην περίπτωση της μεταθέσεως του περιηλίου του πλανήτη Ερμή κατά 43" περίπου κάθε χρόνο, ποσό μεγαλύτερο από την μετατόπιση η οποία συμβαίνει βάσει των νόμων της παγκοσμίου έλξεως (531"/ανά έτος) από την  μεγάλη έλξη του ηλίου όταν ο Ερμής τον πλησιάζει αισθητά λόγω της μεγάλης εκκεντρότητος της τροχιάς του.  Ανάλογη είναι η περίπτωση καθυστερήσεων λήψεως των ραδιοσημάτων του διαστημοπλοίου Viking 1 από τον Άρη πρός τη Γή όταν μεταξύ των δύο πλανητών παρεμβαλλόταν ο ήλιος, η μάζα του οποίου καμπύλωνε τον χρόνο λήψεως των  σημάτων κατά 200 μικροδευτερόλεπτα.

Μία μεγάλη στρέβλωση του χωροχρόνου στό εξωγαλαξιακό διάστημα

δημιουργείται με τους βαρυτικούς φακούς όπου μεταξύ ενός μακρυνού γαλαξία παρεμβάλλεται ένα ογκώδες γαλαξιακό σμήνος ή άλλος σπειροειδής γαλαξίας, η βαρύτητα των οποίων είναι αιτία μεγενθύσεως ή και τετραπλασιασμού της εικόνος του quazar ή του γαλαξία (σχήμα).  Σαν παραδείγματα αναφέρουμε το κυκλικό είδωλο του Quazar MG 1654+1348 (δακτυλίδι Einstein) όπως και την τετραπλή εικόνα ενός Quazar (σταυρός Einstein).

Αποτέλεσμα της αρχής της ισοδυναμίας μεταξύ βαρύτητος και επιταχύνσεως είναι η παρουσιαζόμενη ερυθρά μετατόπιση του φάσματος λόγω βαρύτητος όπου σε έναν αστέρα τα φωτόνια χάνουν ενέργεια καθώς ταξιδεύουν σε περιοχές με μεγάλη βαρύτητα. Παρόμοιο γεγονός αλλά με πολύ μικρή μετατόπιση παρατηρείται στον ήλιο με εμπόδιο όμως την δυναμική του ατμόσφαιρα. Βαρυτικές ερυθρές μετατοπίσεις 1000 φορές μεγαλύτερες της ηλιακής μετρώνται στις λεπτές ατμόσφαιρες των λευκών νάνων οι οποίοι όμως έχουν την ίδια μάζα με τον ήλιο ή και μεγαλύτερες (αστέρες νετρονίων).

Η Γενική Σχετικότητα προβλέπει και μία εξήγηση γιά τα κύματα βαρύτητος  τα οποία ως γνωστό παράγονται κυρίως είτε από εκρήξεις υπερκαινοφανών αστέρων ή από ζεύγη αστέρων νετρονίων κυρίως. Τα κύματα βαρύτητος τρέχουν με την ταχύτητα του φωτός και χαρακτηρίζονται σαν κύματα καμπυλότητος του χωροχρόνου, τον οποίο και τον διαταράσσουν τοπικά.  Σε ένα διπλό σύστημα αστέρων νετρονίων δαπανάται ενέργεια ικανή για εκπομπή κυμάτων βαρύτητος εκατέρωθεν των δύο αστέρων με σπειροειδή μορφή.  Eπαλήθευση της θεωρίας είναι η συρρίκνωση της χρονικής περιόδου περιστροφής των δύο αστέρων.

Μεγάλη καμπύλωση του χωροχρόνου προξενείται και από τις μελανές οπές όπου αυτές παρουσιάζονται εξαφανισμένες επειδή  το φώς εγκλωβίζεται μέσα σε αυτές και είναι εντελώς άγνωστες οι περιοχές με τις οποίες συγκοινωνούν. Με βάση την Μετρική των Robertson-Walker ο χωροχρόνος διαχωρίζεται σε δύο έννοιες κοινές για όλους τους παρατηρητές, το καμπύλο διάστημα και τον κοσμικό χρόνο. Αυτός ο διαχωρισμός εξαρτάται από τις μεγάλες χωροχρονικές καμπυλώσεις όπου στις μελανές οπές η κατανομή του χώρου και του χρόνου διαταράσσεται ισχυρά.

 

Η ΔΙΑΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ.

 

Ο παγκόσμιος νόμος του Hubble.  Το έτος 1919 ο αστρονόμος Edwin Hubble εξετάζοντας το φάσμα του νεφελοειδούς της Ανδρομέδας στο αστεροσκοπείο Wilson διαπίστωσε ότι οι φασματικές ραβδώσεις παρουσιάζουν μετατοπίσεις πρός το ερυθρό τμήμα, γεγονός από το οποίο τελικά συμπεραίνεται ότι ο κοντυνός μας μεγάλος σπειροειδής γαλαξίας απομακρύνεται ταχύτατα από τον παρατηρητή και κατά συνέπεια από τον ίδιο το γαλαξία μας.  Από την γενική αρχή των Doppler-Fizeaux είναι γνωστό ότι όταν ένα κινούμενο φωτεινό σώμα μας πλησιάζει τότε οι γραμμές του φάσματός του μετατίθενται πρός το ιώδες μέρος, ενώ στην αντίθετη περίπτωση όταν αυτό απομακρύνεται οι γραμμές συγκλίνουν πρός τα δεξιά, στην ερυθρή περιοχή.  Η παρουσιαζόμενη  μετατόπιση πρός το ερυθρό του φάσματος των γαλαξιών έχει επικρατήσει να ονομάζεται με τον όρο redshift και συμβολίζεται με το λατινικό γράμμα  z.   

Βάσει των τύπων της φυσικής η πραγματική ταχύτητα με την οποία απομακρύνεται ο νεφελοειδής  της Ανδρομέδας ανέρχεται σε πολλές δεκάδες χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Κατά παρόμοιο τρόπο, στα φάσματα άλλων μακρυνοτέρων γαλαξιών ο Hubble και οι συνεργάτες του αστρονόμοι διαπίστωσαν μεγαλύτερες μετατοπίσεις στο ερυθρό, γεγονός που μεταφράζεται σε μεγαλύτερες ταχύτητες απομακρύνσεως από τον γαλαξία μας.  Ισχύει ο κανόνας ότι όσο πιό μακρυά είναι ένας γαλαξίας, τόσο αναλογικά αυξάνεται το  z  και συνεπώς η ταχύτητα με την οποία απομακρύνεται, αλλά μέχρις του φυσικού φραγμού της ταχύτητος του φωτός (c= 300.000 χιλ/δευτερόλεπτο). Η ταχύτητα του φωτός είναι η μεγαλύτερη  ταχύτητα  με την οποία μπορεί να κινηθεί ένα υλικό σώμα και στην υπέρβασή της η ύλη μετατρέπεται σε ενέργεια. (Θεωρία Ειδικής Σχετικότητος). Η ευρεθείσα σχέση αποστάσεων και ταχυτήτωναπομακρύνσεως των γαλαξιών αποτελεί τον καθολικό νόμο του Hubble (1929), όπως παρουσιάζεται στό διπλανό σχήμα. Στην αρχή διαμορφώθηκε η άποψη ότι μεταξύ των γαλαξιών επικρατεί ο νόμος της απώσεως σε αντίθεση με τον νόμο της παγκοσμίου έλξεως που εφαρμόζεται μόνο μέσα στον χώρο των αστέρων και των πλανητών, όπως επίσης ότι η ερυθρά μετατόπιση οφείλεται στην Γενική σχετικότητα (αρχή της ισοδυναμίας).  Όμως ο νόμος του Hubble αποτελεί την ισχυρή απόδειξη ότι το σύμπαν δέν είναι στατικό, αλλά διαστέλλεται κάτω από την χρονική διάσταση.  Αυτό που συμβαίνει στην πραγματικότητα σύμφωνα με την επικρατέστερη  θεωρία της Μεγάλης Εκρήξεως (Big-Bang) είναι ότι διαστέλλεται ο χώρος του σύμπαντος, επάνω στον οποίο "επιπλέουν" οι γαλαξίες.  Η αρχική εντύπωση που δημιουργείται είναι ότι ο γαλαξίας μας κατέχει το κέντρο του σύμπαντος και όλοι οι άλλοι γαλαξίες απομακρύνονται από αυτόν, πράγμα που όμως δεν συμβαίνει, γιατί απλούστατα σε όποιο γαλαξία και να βρεθούμε, θα μάς δημιουργείται η ανάλογη εντύπωση ότι δηλ. αυτός κατέχει το κέντρο της διαστολής.

Το φαινόμενο της φυγής των γαλαξιών είναι δυνατόν  να αναπαρασταθεί  με ένα μπαλόνι που στήν απλούστερή του μορφή παριστάνει το σύμπαν, επάνω στο οποίο είναι ζωγραφισμένες μικρές κουκκίδες οι οποίες αντιπροσωπεύουν τους διάφορους γαλαξίες.  Με το σταδιακό φούσκωμα του μπαλονιού θα μεγαλώνει ο όγκος του με αποτέλεσμα οι κουκκίδες να απομακρύνονται μεταξύ των.  Άν υποθέσουμε ότι μια ορισμένη κουκκίδα παριστάνει τον γαλαξία μας, τότε οι πιό μακρυνές κουκκίδες θα φαίνονται ότι μετατοπίζονται γρηγορώτερα από τις κοντυνώτερες, ενώ όποια κουκκίδα θεωρήσουμε σαν κέντρο, θα παρατηρούμε ανάλογα φαινόμενα απομακρύνσεων.

Διάγραμμα του Hubble.  Σε αυτό το διάγραμμα με τεταγμένη τις αποστάσεις και τετμημένη τις ταχύτητες των γαλαξιών (γαλαξιακών συστροφών) ο Hubble προσπάθησε να υπολογίσει τις ταχύτητες διαφυγής των γαλαξιών γιά κάθε 1 megaparsec απόσταση. Όμως στις παρουσιαζόμενες μεγάλες μετατοπίσεις  πρός το ερυθρό η μορφή του διαγράμματος δεν είναι αληθοφανής, αλλά εξαρτάται από την πιθανή γεωμετρία του σχήματος του σύμπαντος.

Η σταθερά Hubble  (H0).  Eίναι ένας υποθετικά σταθερός αριθμός ο οποίος προσπαθεί να καθορίσει από το προηγούμενο διάγραμμα την ταχύτητα με την οποία διαστέλλεται το σύμπαν ανάλογα με την χρονική διάσταση.  Όμως δεν είναι εύκολο να υπολογισθεί σε κλίμακες εξωγαλαξιακών αντικειμένων στο διαστελλόμενο σύμπαν.  Η  H0  τροποποιείται με την αύξηση των χωροχρονικών αποστάσεων και χάνει την έννοια της σταθεράς, γι' αυτό ονομάζεται και παράμετρος του Hubble.  Πάντως η σταθερά του Hubble γιά κάθε απόσταση ενός megaparsec (mpc) κυμαίνεται μεταξύ 50-100 χιλ/δευτερόλεπτο.

 

 

                                  ΤΑ ΜΟΝΤΕΛΑ ΤΟΥ ΣΥΜΠΑΝΤΟΣ.

Ο 20ος αιώνας με την αλματώδη πρόοδο των φυσικών και μαθηματικών επιστημών όπως και της Αστροφυσικής, δημιούργησε τις προυποθέσεις εκείνες δια μέσω διαφόρων θεωριών από όπου ο άνθρωπος άρχισε τελικά να κατανοεί τον ασύλληπτο στον νού του μέχρι τότε σύμπαν του μακροκόσμου και μικροκόσμου. Από την Σχετικότητα και την Κβαντομηχανική μέχρι τις τελευταίες σύγχρονες θεωρίες σε συνδυασμό με την τεχνολογική πρόοδο του ανθρώπου στο διάστημα όπου με την λήψη ουσιωδών πληροφοριών αφ’ ενός και αφ’ ετέρου με την εξέλιξη των επιταχυντών σωματιδίων από όπου ερευνάται η δομή του ατόμου, τελικά έρχεται στο προσκήνιο η πλέον αξιόπιστη θεωρία της Μεγάλης Εκρήξεως (Big-Bang) βάσει της οποίας δημιουργήθηκε από το Μηδέν το εξελισσόμενο ορατό Σύμπαν. Αξίζει εδώ να συνοψίσουμε όλες τις θεωρίες εκείνες με τις οποίες παρουσιάζεται το μέγεθος, η δημιουργία και η πιθανή μορφή του Σύμπαντος. 

Το τετρασδιάστατο Σύμπαν των Einstein-Minkowski. Οι πολύπλοκες και δυσκολονόητες εξισώσεις της Γενικής Σχετικότητος τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνος μάς παρουσιάζουν ένα κλειστό σφαιρικό χωροχρονικό σύμπαν το οποίο δεν είναι δυνατόν να είναι άπειρο, αλλά συνάμα είναι και "περιορισμένο" και "πεπερασμένο", η δε  ισορροπία του εξασφαλίζεται από τις δυνάμεις της έλξεως και της απώσεως για μια ωρισμένη πυκνότητα της ύλης.. Αυτό από πρώτη όψη φαίνεται ότι δεν είναι λογικό, και οφείλεται στο γεγονός ότι δέν είναι δυνατόν να κατανοηθεί άμεσα η έννοια του χωροχρόνου. Ο ορισμός αυτός γίνεται σαφέστερος με το παράδειγμα μιάς ακτίνας φωτός η οποία κατευθύνεται ευθύγραμμα  μέσα στο διάστημα.  Αυτή η ακτίνα δεν θα σταματούσε πουθενά διότι το σύμπαν του Einstein δεν είναι πεπερασμένο, αλλά δέν θα απομακρυνόταν και στο άπειρο διότι το σύμπαν δέν είναι περιωρισμένο και τελικά η φωτεινή ακτίνα θα κατάληγε στο σημείο από όπου αναχώρησε γιά τον λόγο ότι αυτή θα καμπυλωνόταν συνέχεια στον χώρο.  Η απλούστερη μέτρηση του διαστήματος (s) για έναν επίπεδο χωροχρόνο σε ένα κλειστό σύμπαν χωρίς υλικές παραμορφώσεις  δίδεται από τον τύπο      s2=t2-(x2+y2+z2)/c2. Ένα άλλο κατανοητότερο παράδειγμα παρουσιάζεται σε έναν χώρο τριών διαστάσεων όπου ένας άνθρωπος βαδίζει συνεχώς στην επιφάνεια της γής όλο εμπρός και σε ευθεία γραμμή.  Ο οδοιπόρος μας δέν θα συναντούσε ποτέ πέρατα, αλλά μόνον στην περίπτωση κατά την οποία η γή είχε μόνο δύο διαστάσεις (επίπεδη και κυκλική).  Συνεπώς κατά το βάδισμά του δεν θα σταματούσε πουθενά αλλά όμως θα περνούσε από το σημείο όπου αναχώρησε.  Η αντίληψη που θα διαμόρφωνε θα ήταν ότι η γή είναι πεπερασμένη, αλλά συγχρόνως ότι δεν έχει και όρια επειδή θα εκινείτο επ' άπειρον στην ίδια διεύθυνση όπως και θά ήταν σε θέση να μετρήσει πόσα χιλιόμετρα διατρέχει.  Κατά παρόμοιο τρόπο στο σύμπαν του Einstein ο αστρονόμος θεωρητικά είναι σε θέση και να μετρήσει όλους τους γαλαξίες που το αποτελούν και να υπολογίσει την ακτίνα του, εφ' όσον το σύμπαν είναι περιωρισμένο.

Η κοσμολογική σταθερά. Ο Einstein μετά την ολοκλήρωση της θεωρίας του είχε την πεποίθηση ότι το σύμπαν είναι στατικό άν και οι εξισώσεις του έδειχναν ακριβώς το αντίθετο ότι δηλαδή και δυναμικό είναι, και επεκτείνεται.  Αποδεχόμενος με επιφύλαξη την στατικότητα του σύμπαντος, εισήγαγε στις εξισώσεις του έναν πρόσθετο όρο, την κοσμολογική σταθερά (σύμβολ. λ),  η οποία  "διορθώνει" τρόπον τινά τις δυνάμεις ασταθούς ισορροπίας του σύμπαντος προκειμένου αυτό να παραμείνει αδιατάρακτο. Η κοσμολογική σταθερά εξαρτάται από την μέση πυκνότητα της ύλης και της ακτινοβολίας αυτής. Εάν η μέση πυκνότητα είναι κατώτερη της τιμής της κοσμολογικής σταθεράς, η απώθηση υπερνικά την έλξη και το σύμπαν διαστέλλεται, ενώ σε αντίστροφη περίπτωση το σύμπαν θα συστέλλεται.   

Όμως στην επόμενη δεκαετία και κύρια με την διαπίστωση από τον Edwin Hubble (1929) του φαινομένου των απομακρύνσεων και της συνεχούς διαφυγής των γαλαξιών από την γή  με ταχύτητες ανάλογες των αποστάσεών των αποδείχθηκε περίτρανα ότι το σύμπαν και διαστέλλεται και επεκτείνεται.  Με αυτό το γεγονός τελικά υποχρεώθηκε ο Einstein να διακυρήξει το έτος 1932 ότι η κοσμολογική σταθερά ισούται με το μηδέν ενώ την αποκάλεσε ως "το μεγαλύτερο λάθος της ζωής του".

Το μοντέλο De Sitter. Διατυπώθηκε το 1917 από τον De Sitter βάσει του οποίου το σύμπαν διαστέλλεται αλλά με την απουσία υλικού και ακτινοβολίας. Αυτή η εσφαλμένη υπόθεση είναι ιστορικά ενδιαφέρουσα επειδή αποτελεί τον προπομπό της ιδέας ότι πράγματι το σύμπαν διαστέλλεται όπως αποδείχθηκε μετά με το φαινόμενο της απομακρύνσεως των γαλαξιών.

Το Σύμπαν Friedman. To έτος 1922 ο Ρώσος μαθηματικός Alexander Friedman (1888-1925) στις εργασίες του απέδειξε ένα λάθος στην κοσμολογική σταθερά κατά τρόπον ώστε πιθανά μοντέλα διαστελλομένου και παλλομένου σύμπαντος να είναι εφικτά στην Γενική Σχετικότητα. Εάν η πυκνότητα των υλικών του σύμπαντος είναι μεγαλύτερη από μία οριακή τιμή,την λεγομένη κρίσιμη πυκνότητα, τότε το σύμπαν θα καταρρεύσει ενώ εάν είναι μικρότερη, το σύμπαν θα διαστέλλεται διαρκώς. Στην περίπτωση κατά την οποία  είναι ίση με την κρίσιμη πυκνότητα, τότε το σύμπαν πάλι θα διαστέλλεται αλλά  με επιβραδυνόμενο ρυθμό. Το σύμπαν Friedman είναι ομογενές και ισότροπο όπου ο χωροχρόνος είναι δυνατόν να διαχωρισθεί σε δύο έννοιες κοινές για όλους τους παρατηρητές, το καμπύλο διάστημα και τον κοσμικό χρόνο.(Μετρική Robertson-Walker).

Η υπόθεσις του Lemaitre. Διατυπώθηκε το 1927 από τον Βέλγο ιερέα και μαθηματικό George Lemaitre (1894-1966) και είναι η πρώτη θεωρία στο προσκήνιο η οποία ανατρέχει στην ιστορική προέλευση του σύμπαντος η οποία λέγεται και θεωρία του κοσμικού ατόμου. Ο Lemaitre είχε την άποψη ότι το σύμπαν προέρχεται από την απότομη διαστολή μιάς απειροελάχιστης ποσότητος ενεργείας την οποία ονομάζει κοσμικό άτομο σε μία χρονική εποχή κατά την οποία το σύμπαν ήταν συμπιεσμένο σε μία υπέρπυκνη μάζα μεγέθους ενός πρωτονίου όπου όλη η ύλη και η ενέργειά του ήταν περιορισμένη σε ένα και μοναδικό μαθηματικό σημείο. Αυτή η θεωρία αποτελεί τον προπομπό της σύγχρονης θεωρίας της Μεγάλης Εκρήξεως.

Το εκραγέν σύμπαν του Milne. Η θεωρία του Edward Milne η οποία παρουσιάσθηκε το 1948 μας παρουσιάζει ένα ανοικτό με αρνητική καμπυλότητα διαστελλόμενο σύμπαν χωρίς την χρήση της Γενικής Σχετικότητος όπου αυτό κατά τα πρώτα στάδια της υπάρξεώς του εξερράγη δημιουργώντας τους γαλαξίες και τους αστέρες. Αποτελεί την πρώτη σε διατύπωση θεωρία η οποία δέχεται την αρχική εξέλιξη του σύμπαντος κατά εκρηκτικό τρόπο. Το σύμπαν του Milne κατά την έκρηξή του είχε ισοτροπία και ομοιογένεια ενώ υπήρχε απουσία υλικού.

 

Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΕΚΡΗΞΕΩΣ (BIG-BANG).

 

Γενικά. Το αληθοφανέστερο μοντέλο για την δημιουργία και την εξέλιξη του σύμπαντος των τεσσάρων διαστάσεων συμπεριλαμβανομένων των θεμελιωδών φυσικών δυνάμεων, του μικροκόσμου των ατόμων όπως και του μεγακόσμου των γαλαξιών, των αστέρων και πλανητών αποτελεί η θεωρία της Μεγάλης Εκρήξεως  με προπομπούς το κοσμικό άτομο Lemaitre αφ’ ενός και αφ’ ετέρου το εκρηκτικό σύμπαν του Milne. H Mεγάλη Έκρηξη αντιτίθεται με την θεωρία κατά την οποία το σύμπαν δημιουργήθηκε κατά τρόπο στατικό, βάσει της οποίας η προσθήκη σε αυτό νέου υλικού είναι αιτία της διαστολής του. Τα ισχυρά επιχειρήματα της θεωρίας της Μεγάλης Εκρήξεως επάνω στα οποία βασίζεται είναι το γεγονός της απομακρύνσεως των γαλαξιών και η εντόπιση μιάς διάχυτης ακτινοβολίας μικροκυμάτων που περιβάλλει ολόκληρο το σύμπαν, χαρακτηριζόμενη σαν αρχαιολογικό υπόλειμμα της Μεγάλης Εκρήξεως.

Η απομάκρυνση των γαλαξιών με ταχύτητες ανάλογες των αποστάσεών των είναι αποτέλεσμα της συνεχούς διαστολής και απλώματος του χώρου του σύμπαντος  επάνω στον οποίο ευρίσκονται οι γαλαξίες (νόμος Hubble). Όσον αφορά την ύπαρξη της διάχυτης ακτινοβολίας μικροκυμάτων η οποία διατυπώθηκε θεωρητικά το 1948 από τον George Gamow και τους συνεργάτες του, αυτή ανακαλύφθηκε το έτος 1964. Οι ερευνητές Arno Penzias και Robert Wilson διαπίστωσαν σε ειδικά εργαστήρια ότι η γή βομβαρδίζεται συνεχώς από μια ακτινοβολία χαμηλής θερμοκρασίας της τάξεως των 2,73 βαθμών Kelvin, υπόλειμμα της Μεγάλης Εκρήξεως. Το έτος 1989 έγινε δυνατή η απεικόνιση της κατανομής των διακυμάνσεών της διάχυτης αυτής ακτινοβολίας στον ουρανό από τον δορυφόρο COBE.

Με την βοήθεια των διαφόρων σύγχρονων θεωριών της Φυσικής περί ενοποιήσεως των Ηλεκτρομαγνητικών δυνάμεων με την ασθενή πυρηνική δύναμη και της ηλεκτρομαγνητικής με την Γενική Σχετικότητα, οι  κοσμολόγοι είναι σε θέση να υπολογίσουν την χρονική στιγμή κατά την οποία με απότομο τρόπο από έναν πρωταρχικό κοσμικό πυρήνα πολύ μικρών διαστάσεων μεγέθους ενός πρωτονίου, όπου με «μία εντολή» αν θέλετε δημιουργήθηκε ο χρόνος και ο χώρος, η ενέργεια και η ύλη πρίν από 15 περίπου δισεκατομμύρια έτη, δύο επάνω ή δύο κάτω, δεν έχει ουσιαστική σημασία. Ο όρος «Μεγάλη Έκρηξη» δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα και είναι παραπλανητικός. Η σωστή ερμηνεία του είναι η απότομη και εκθετική διαστολή αυτού του απειροελαχίστου σημείου  ανωμάλου ιδιομορφίας  κατά έναν τρόπο ανεπανάληπτο. Είναι αυτονόητο ότι ο ανθρώπινος νούς δεν είναι σε θέση να συλλάβει το «τι» υπήρχε πρίν από την Μεγάλη Έκρηξη επειδή ο χρόνος και ο χώρος δεν είχαν οντότητα όπως και το «γιατί» αυτή πραγματοποιήθηκε, εάν πρόκειται για ένα και μοναδικό σύμπαν ή για μια αλληλουχία απείρων συμπάντων, απαντήσεις που τελικά μόνο η Θεολογία είναι σε θέση να δώσει. Όμως τα θεωρητικά και πειραματικά μοντέλα με αξιοπρεπή βεβαιότητα μας περιγράφουν τις διάφορες εποχές της προιστορίας και εξελίξεως του σύμπαντος μέσα στο οποίο ζούμε, τις οποίες και περιγράφουμε συνοπτικά, αν αναλογισθούμε ότι στα 10 πρώτα λεπτά της υπάρξεώς του το σύμπαν υπέστη πολύ καθοριστικές μεταβολές, όσες δεν συνέβησαν στα επόμενα 15 δισεκατομμύρια έτη.

 

Από την Μεγάλη Έκρηξη έως τους γαλαξίες. Προκειμένου να περιγράψουμε την δημιουργία και εξέλιξη του σύμπαντος με το μοντέλο της Μεγάλης Εκρήξεως στις επόμενες σελίδες, είναι αναγκαίο να ξεκινήσουμε από τον κόσμο του απείρως μικρού όπου θα συμφωνήσουμε ότι τρισεκατομμυριοστά ενός δευτερολέπτου ξετυλίγονται σε χρόνο μερικών λεπτών ώστε να δοθεί σε συμβατικό χρόνο μία περιγραφή της δημιουργίας των υποατομικών σωματιδίων. Από το άλλο μέρος στον κόσμο του ασύλληπτα μεγάλου, των αστέρων και των γαλαξιών, είναι απαραίτητο να υποθέσουμε ότι πάροδος χρόνου πολλών δισεκατομμυρίων ετών συρρικνώνεται επίσης σε λίγα λεπτά και σε μια σελίδα του βιβλίου η οποία περικλείει όλο το σύμπαν... Το  σύμπαν είναι αρρήκτως συνδεδεμένο με τον χρόνο μέσα στον οποίο αυτό δημιουργήθηκε και εξελίσσεται «μετά χρόνου» και όχι «εν χρόνω». Ο έναστρος ουρανός είναι ένα παρελθόν, μία μηχανή του χρόνου και όταν παρατηρούμε τους αστέρες και τους απομακρυσμένους γαλαξίες είναι σαν να είμαστε μάρτυρες ενός χρονικού παρελθόντος εκατομμυρίων ή και δισεκατομμυρίων ετών της ιστορίας του σύμπαντος η οποία αναδιπλώνεται έως το σήμερα το οποίο και βιώνουμε.

 

 

Τα πλέον απομακρυσμένα γαλαξιακά αντικείμενα και τα quazar που έχουν παρατηρηθεί με το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble απέχουν από τον παρατηρητή 13 δισεκατομμύρια έτη φωτός, με άλλες λέξεις παρατηρώντας τα είναι σαν να βλέπουμε το παρελθόν του σύμπαντος  όπως ήταν πρίν από 13 περίπου δισεκατομμύρια χρόνια σε μία εποχή όπου ο γαλαξίας μας δεν είχε δημιουργηθεί και πόσο μάλλον ο ήλιος μας ο οποίος μαζί με τον πλανήτη μας που έχουν ηλικία περίπου το 1/3 της ηλικίας του σύμπαντος !    

Το κοσμικό «ρολόι» του σύμπαντος. Στην κοσμολογία με τον όρο «αιώνας» καθορίζονται τα διάφορα στάδια των μεταβολών οι οποίες συνέβησαν και μέλλουν να συμβούν στην διαχρονική εξέλιξη του σύμπαντος όπως περιγράφονται με τα μοντέλα της σύγχρονης Φυσικής. Οι μεταβολές αφορούν την δημιουργία και εξέλιξη του Μικρόκοσμου των υποατομικών σωματιδίων αφ’ ενός (περίοδος ακτινοβολίας) και του Μεγάκοσμου των γαλαξιών και των αστέρων αφ’ ετέρου (περίοδος ύλης). Όσον αφορά τον κόσμο των υποατομικών σωματιδίων, αυτός ερευνάται με την βοήθεια τεραστίων κυκλικών επιταχυντών όπου επιτυγχάνονται θερμοκρασίες τρισεκατομμυρίων βαθμών οι οποίες μας δίνουν μία προσομείωση των συνθηκών οι οποίες επικρατούσαν στα πρώτα τρισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου μετά από την ώρα Μηδέν. Από το άλλο μέρος, στον κόσμο των γαλαξιών, το παρελθόν της Δημιουργίας παρουσιάζεται ολοζώντανο με την βοήθεια των διαστημικών τηλεσκοπίων, η διακριτική ικανότητα των οποίων εισχωρεί σε πολύ μεγάλο χρονικό βάθος.

Σε απειροελάχιστα τρισεκατομμυριοστά του δευτερολέπτου από την ώρα Μηδέν (σχήμα-1) όπου στον αρχικό πυρήνα μεγέθους ενός πρωτονίου επικρατούσαν θερμοκρασίες τρισεκατομμυρίων βαθμών με ανάλογες πιέσεις τρισεκατομμυρίων ατμοσφαιρών και σε μία ακατανόητη από τους φυσικούς κανόνες κατάσταση, θεωρητικά συνέβησαν τα εξής γεγονότα σε ένα σύμπαν το οποίο ήταν ένας τεράστιος πυρηνικός αντιδραστήρας παραγωγής σωματιδίων.

H Ώρα του Planc.  Σε χρόνο ίσο με κλάσμα 10 -43  του δευτερολέπτου από την στιγμή της Γενέσεως στο μικροσκοπικό και χαώδες εκείνο σύμπαν δημιουργήθηκαν διάφορα σωματίδια ύλης και αντιύλης (φερμιόνια) όπως τα κουάρκ με τα αντικουάρκ. Με την συνεχή αλληλοσύγκρουση και εξαύλωσή των εκλύετο ενέργεια με μορφή φωτονίων. Το σύνολο  των υποατομικών σωματιδίων αποτέλεσε τον λεγόμενο «κβαντικό αφρό» όπου υπήρχαν ενοποιημένες δυνάμεις 10 διαστάσεων (σχήμα -2).

Στον επακολουθήσαντα χρόνο μεταξύ 10 -43 δευτ. έως 10 -35 δευτερόλεπτα και με την σταδιακή πτώση της θερμοκρασίας , οι 10 διαστάσεις συγχωνεύονται η μία με την άλλη και ενοποιούνται σε 4 (μήκος-πλάτος-ύψος-χρόνος), ενώ η ακατάσχετη ενέργεια συνεχίζει να δημιουργεί ποσότητες ύλης και αντιύλης.  (σχήμα-3). Επίσης αποδεσμεύονται οι τέσσερις θεμελιώδεις δυνάμεις της φύσεως οι οποίες είναι η Βαρύτητα, η Ηλεκτροπυρηνική δύναμις και κατόπιν η Ηλεκτρασθενής (χρόνος 10 -32 δευτ) και η Ηλεκτρομαγνητική δύναμις (χρόνος 10 -12 δευτ).

Ο αιώνας του Πληθωρισμού. Στην χρονική περίοδο των 10 -35 δευτερολέπτων μετά από την ώρα Μηδέν και ενώ η θερμοκρασία  συνέχισε να υποχωρεί, ο  χώρος του μικροσκοπικού σύμπαντος απέκτησε τεράστια απωθητική πίεση από την ασύλληπτη πυκνότητα της ύλης η οποία πίεση σύμφωνα με τις θεωρίες εκτίναξε τον χώρο  κατά τρόπο εκθετικό.  Κατά την διάρκεια ενός τρισεκατομμυριοστού του δευτερολέπτου το σύμπαν  υπέστη πάνω από 100 διπλασιασμούς (σχήμα-4). Όμως παράγοντες ασταθείας σταμάτησαν τον Πληθωρισμό στα επόμενα 10 -33 δευτερόλεπτα. Σύμφωνα με διάφορες θεωρίες, η έκλυσις αυτής της ασύλληπτης και χαωτικής ενέργειας δημιούργησε τεράστιες ποσότητες υλικών σωματιδίων από τα οποία αργότερα δημιουργήθηκαν οι γαλαξίες και οι αστέρες. Η διαστολή του σύμπαντος συνεχίστηκε και συνεχίζεται και σήμερα αλλά με σχετικά αργούς ρυθμούς όπου το μέγεθός του στην παρούσα χρονική περίοδο υπολογίζεται σε 1.000 τρισεκατομμύρια έτη φωτός. Η θεωρία του Πληθωρισμού εξηγεί ικανοποιητικά την ομοιογένεια και την ισοτροπία του σύμπαντος.

Ο αιώνας της Ακτινοβολίας. Με την αποδέσμευση της Ηλεκτρασθενούς και της Ηλεκτρομαγνητικής δυνάμεως σε χρόνο 10 -12 δευτερολέπτων από την ώρα Μηδέν και με την περαιτέρω πτώση της θερμοκρασίας , τα  Αντικουάρκ

 

 

 
 

εξαυλώνωνται με τα Κουάρκ (σχήμα-5 σελ.177) ενώ τα υπεράριθμα Κουάρκ εγκλωβίζονται υπό το καθεστώς ισχυρών αλληλοεπιδράσεων  δημιουργώντας μεταξύ των άλλων σωματιδίων πρωτόνια και νετρόνια τα οποία κινούνταν με μεγάλες ταχύτητες λόγω των υψηλών θερμοκρασιών (σχήμα-6 σελ.177). Για την δημιουργία πρωτονίων από κουάρκ απαιτείται θερμοκρασία 22 τρισεκατομμυρίων βαθμών. Στη συνέχεια, τα νετρόνια διασπώνται σε πρωτόνια και ηλεκτρόνια όπως και σε νετρίνο σε χρόνο 10 -4 δευτερόλεπτα μετά από την ώρα Μηδέν όπου η θερμοκρασία έπεσε στους 12 δισεκατομμύρια βαθμούς Kelvin (σχήμα -7 σελ 177).

Τα επόμενα τρία λεπτά μετά από την ώρα Μηδέν και ενώ η θερμοκρασία του σύμπαντος κατέβηκε στους 10 δισεκατομμύρια βαθμούς, τα ελεύθερα πρωτόνια και νετρόνια συνδυάζονται σχηματίζοντας πυρήνες ελαφρών στοιχείων όπως υδρογόνου, δευτερίου, ηλίου και λιθίου (σχήμα-8 σελ 177). Από το άλλο μέρος, τα ελεύθερα ηλεκτρόνια εξαυλώνωνταν από τα υπεράριθμα φωτόνια και δεν ήταν ακόμα δυνατόν να συνδυασθούν με τα πρωτόνια για την παραγωγή χημικών στοιχείων..

Κατά την διάρκεια των επόμενων 300.000 ετών από την στιγμή της Γενέσεως πολύ λίγα πράγματα συνέβησαν σε αυτήν την σύνθεση της «κοσμικής σούπας» εκτός από το ότι το σύμπαν εξακολουθούσε να διαστέλλεται  και να ψύχεται αποκτώντας διαφανή όψη, όπου η θερμοκρασία έπεσε στους 3.000 ο Kelvin..To χρώμα του σύμπαντος αλλάζει και από βαθύ κόκκινο μετατρέπεται στο χρώμα του μαύρου σκοταδιού το οποίο υπάρχει σήμερα στο διάστημα.       Επίσης τότε απελευθερώνεται η διάχυτη ακτινοβολία μικροκυμάτων. Η «εξαφανισθείσα λαμπρότητα των κόσμων » όπως αλλιώς λέγεται, σήμερα μας βομβαρδίζει συνεχώς με θερμοκρασία της τάξεως των 2,7 ο Kelvin ή -270 ο Κελσίου. . Η εποχή της ακτινοβολίας τελειώνει με την απαρχή της ατομικής εποχής.

Η περίοδος της ύλης. Με την ψύξη του σύμπαντος και την υπερίσχυση της ύλης έναντι της αντιύλης, τα ηλεκτρόνια κατορθώνουν να ενωθούν και να  συνδυασθούν με τα πρωτόνια (σχήμα-9 σελ 177) σχηματίζοντας  άτομα Υδρογόνου(1 πρωτόνιο-1 ηλεκτρόνιο), Ηλίου (2 πρωτόνια -2 νετρόνια-2 ηλεκτρόνια)  σε αναλογία περίπου 75%-25%, όπως και ελαχίστου Δευτερίου και Λιθίου. Τα υπόλοιπα 93 χημικά στοιχεία δημιουργήθηκαν πολύ αργότερα σαν προιόντα θερμοπυρηνικών αντιδράσεων του εσωτερικού των αστέρων όπως και των εκρήξεων υπερκαινοφανών αστέρων.

Την διαφανή σφαίρα του σύμπαντος με την διάχυτη ακτινοβολία μικροκυμάτων κατόρθωσε να χαρτογραφήσει για πρώτη φορά το 1989 η διαστημική συσκευή COBE (σχήμα-1,σελ 179). Στον χάρτη του νεαρού σύμπαντος αποτυπώθηκε η ύπαρξη συγκεντρώσεων μεγαλύτερης πυκνότητος με μορφή κυματισμών που μεταφράζεται σε απειροελάχιστες διαφοροποιήσεις θερμοκρασιών από τις οποίες αργότερα δημιουργήθηκαν διάφορες τοπολογικές παραμορφώσεις-θεμέλια της δημιουργίας  των πρωτογαλαξιών.

Ο αστρικός αιώνας και η εμφάνιση των γαλαξιών. Όταν το σύμπαν είχε ηλικία περίπου 10 εκατομμύρια έτη, άρχισαν να εμφανίζονται οι «αστέρες πρώτης γενεάς» σηματοδοτώντας έτσι την αστρική εποχή. Ζούμε στο μέσον της εποχής αυτής του σύμπαντος όπου οι αστέρες σχηματίζονται, ενηλικιώνονται και πεθαίνουν.

Στα επόμενα δύο δισεκατομμύρια έτη σύμφωνα με την επικρατούσα θεωρία οι πρωτογαλαξίες σχηματίσθηκαν από μακρόστενες περιοχές του χώρου,

 

 

 

 
 

 

  περιοχές με υπερβολική συμπύκνωση ύλης και ενεργείας. Τα θεμέλια αυτών των μεγάλων συμπτύξεων του χώρου και του χρόνου δημιουργήθηκαν τον αιώνα του Πληθωρισμού και είναι γνωστές σαν κοσμικές χορδές. Με την γρήγορη και συνεχή ανάπαλσή των υπό μορφή βρόγχου και με ταχύτητες των τάξεων της ταχύτητος του φωτός, τα παραγόμενα βαρυτικά κύματα  ήταν σε θέση να συγκεντρώσουν τοπολογικά ποσότητες ύλης, όπως ένας μαγνήτης προσελκύει γύρω του υλικά σωματίδια (σχήμα-2 σελ.179). Το γεγονός ότι οι χωροχρονικές συμπτύξεις είχαν μορφή κυψελίδων επιβεβαιώνεται από την κατανομή στον χώρο των γαλαξιακών σμηνών (σελ.159). Τελικά, δύο δισεκατομμύρια χρόνια μετά από την Μεγάλη Έκρηξη  με τον κατακερματισμό και την σύμπτυξη των νεφών υδρογόνου επακολουθούσης της ανόδου της θερμοκρασίας, οι πρωτογαλαξίες άρχισαν να «φωταγωγούνται» με την ανάλαμψη σε αυτούς  δισεκατομμυρίων αστέρων, η δημιουργία των οποίων έγινε πιο βίαια από αυτή των πρώτων αστέρων. Στους πυρήνες των γαλαξιών αυτών εμφανίσθηκαν υπερμεγέθεις μελανές οπές με αποτέλεσμα την έκλυση από αυτούς μεγάλων ποσών ενεργείας από την ορμητική απορρόφηση του γύρω αστρικού υλικού. Τα πρώτα γαλαξιακά είδη πρέπει να ήταν οι Quazars με τα αρχέγονα νέφη που τους περιτρυγυρίζουν (σχήμα-3 σελ.179). Οι εξαιρετικά μεγάλες αποστάσεις των από τον παρατηρητή με τις εξαιρετικά μεγάλες ταχύτητες απομακρύνσεώς των είναι ενδείξεις ότι αυτά τα αντικείμενα σήμερα έχουν εξαφανισθεί (βλέπε και σελ.154). Οι μεμονωμένοι γαλαξίες μετά τον σχηματισμό των συνεκροτούντο σε σμήνη και υπερσμήνη (σχήμα 4, σελ. 179).

Ο γαλαξίας μας  υπολογίζεται ότι δημιουργήθηκε πρίν από 13 δισεκατομμύρια έτη ενώ η εικόνα του σχηματισμού του μάλλον παρουσιάζεται ως εξής. Στην αρχική ακανόνιστη συμπύκνωση των αερίων μαζών υδρογόνου, οι πρώτοι αστέρες του ανέλαμψαν στα σφαιρωτά σμήνη γύρω του, ενώ με την πάροδο του χρόνου το κύριο σώμα του γαλαξία μας με την περιστροφή του απέκτησε στο κέντρο την κεντρική προβολή με περαιτέρω σχηματισμό των σπειροειδών βραχιόνων με νέους στην ηλικία αστέρες, ενώ οι γηρασμένοι είναι τοποθετημένοι κοντά στην γαλαξιακή άλω...

Οι νεοδημιουργηθέντες γαλαξίες συγκρούωνταν συνεχώς μεταξύ των με αποτέλεσμα την δημιουργία μεγαλυτέρων διαφόρων σχημάτων όπως δείχνουν οι ηλεκτρονικές προσωμειώσεις (σελ.161). Στην περίπτωση της συγκρούσεως πολλών γαλαξιών (επάνω από 4) κατόπιν περιστροφής γύρω από το βαρύκεντρό τους, τότε σχηματίζεται ένας μεγάλος ελλειπτικός γαλαξίας ο οποίος κατέχει το κέντρο του σμήνους (σελ.157). Παρόμοια μοίρα θα έχει και ο γαλαξίας μας ο οποίος υπολογίζεται ότι σε 500 εκατομμύρια έτη από τώρα θα συγκρουσθεί με τον γαλαξία της Ανδρομέδας.

Ένα «ανοικτό σύμπαν». Η θεωρία της Μεγάλης Εκρήξεως προβλέπει τρείς υποθετικές εκδοχές για το πιθανό σχήμα και την μορφή του σύμπαντος. Με τον προσδιορισμό της συνολικής βαρύτητος των υλικών του σύμπαντος σε σχέση με την αριθμητική τιμή της κρισίμου πυκνότητος, είναι δυνατόν να υπολογισθεί η ηλικία, το μέγεθος, η μορφή και το μέλλον του.

Η κρίσιμη πυκνότης η οποία συμβολίζεται με το ελληνικό γράμμα Ω0 κεφαλαίο καθορίζεται σαν η ελάχιστη εκείνη ποσότητα υλικού η οποία είναι απαραίτητη ώστε το σύμπαν να μην διαστέλλεται επ’ άπειρον. Το Ω0 είναι μια συνένωση τριών κοσμικών αριθμών, όπως της σταθεράς  Hubble (σελ. 171) ,

 

του ρυθμού επιβραδύνσεως της διαστολής του σύμπαντος όπως και της κοσμολογικής σταθεράς του Einstein (σελ. 173) και που προσδιορίζει την αναλογία μεταξύ της πραγματικής ύλης αφ’ ενός και της κρισίμου πυκνότητος των υλικών του σύμπαντος αφ’ ετέρου.

Πιο απλά, εάν είναι το Ω0 > 1, τότε η συνολική βαρύτης των υλικών του σύμπαντος θα υπερισχύσει έναντι της κρισίμου πυκνότητος με επακόλουθο τον τερματισμό και την αναστροφή της διαστολής του. Σε αυτήν την περίπτωση το σύμπαν θα αρχίσει να συστέλλεται και να καταρρέει με κατεύθυνση το κέντρο του όπου τελικά θα συνθλιβεί κάτω από την πίεση των υλικών του. Εδώ έχουμε την εκδοχή του κλειστού σύμπαντος με την μορφή σφαίρας πεπερασμένων διαστάσεων όπου εφαρμόζεται η Ρημάνειος γεωμετρία (σελ. 167). Ένας φανταστικός ταξιδιώτης θα επέστρεφε πίσω στο μέρος όπου ξεκίνησε. Η θεωρία του παλλομένου σύμπαντος προβλέπει ότι στα επόμενα 13 δισεκατομμύρια χρόνια οι γαλαξίες θα επιστρέψουν πίσω στο κέντρο από όπου εξεκίνησαν και ο ουρανός θα λαμπρύνεται συνεχώς μέχρις ότου αρχίσει η εκ νέου εποχή της διαστολής του σύμπαντος.

Άλλες θεωρίες πάλι υποστηρίζουν πιθανώτερα μία «Μεγάλη Σύνθλιψη» όπου σε αντιδιαστολή με την Μεγάλη Έκρηξη, η ύλη, η ενέργεια και ο χρόνος θα περιορισθούν ξανά σε ένα ελάχιστο όριο ανυπαρξίας.

Στην περίπτωση κατά την οποία είναι το Ω0 <1, τότε η διαστολή είναι μεγαλύτερη από την βαρύτητα και το σύμπαν είναι ανοικτό, πράγμα που σημαίνει ότι θα συνεχίσει να διαστέλλεται εσαεί. Κάποια στιγμή οι αστέρες θα «σβήσουν», θα επικρατήσει παντού μαύρο σκοτάδι για πάντα και τότε «οι ουρανοί ως ιμάτιον παλαιωθήσωνται». Ο χώρος του σύμπαντος θα έχει μορφή σέλας αλόγου όπου εφαρμόζεται η υπερβολική γεωμετρία του Lobatzevcki (σελ. 167). Ο φανταστικός μας ταξιδιώτης ποτέ δεν θα επέστρεφε πίσω στο μέρος από όπου αναχώρησε.

Εάν πάλι είναι το Ω0 = 1, πράγμα που σημαίνει ότι η διαστολή εξισορροπείται από την βαρύτητα, τότε και ξανά το σύμπαν θα διαστέλλεται για πάντα αλλά με επιβραδυνόμενο ρυθμό στο οποίο εφαρμόζεται η επίπεδος γεωμετρία του Ευκλείδου (σελ. 167).

Τα αποτελέσματα των προσφάτων ερευνών δείχνουν ότι ο κόσμος είναι «επίπεδος» όπου το Ω0 είναι μικρότερο ή ίσο της μονάδος, αλλά παραδόξως η διαστολή του σύμπαντος πραγματοποιείται με επιταχυντικούς ρυθμούς. Εξ’ άλλου το Ω0 σε συνδυασμό με την σταθερά Hubble είναι σε θέση να μας πληροφορήσει την ακριβή ηλικία του σύμπαντος. Εάν η Η0 αποδειχθεί ότι είναι 15 χιλ/δευτ. ανά 1 εκατομμύριο έτη φωτός, τότε η ηλικία του σύμπαντος είναι 15 δισεκατομμύρια έτη. Αυτή μειώνεται σε 10 δισεκατομμύρια έτη, εάν η σταθερά Hubble ευρεθεί ότι είναι 21 χιλ/δευτερόλεπτο. Σπουδαίο ρόλο για τον υπολογισμό της σταθεράς στους μακρυνούς γαλαξίες διαδραματίζουν οι παρατηρούμενες σε αυτούς εκρήξεις υπερκαινοφανών αστέρων τύπου Ια. Μετρώντας το φαινόμενο μέγεθος του υπερκαινοφανούς σε σχέση με το δεδομένο απόλυτο μέγεθός του είναι τελικά δυνατόν να υπολογισθεί η απόσταση του γαλαξία μέσα στον οποίο αυτός ανέλαμψε, μέθοδος όμως η οποία  δεν έχει πάντα την απαιτούμενη ακρίβεια.

Η ελλείπουσα μάζα και το σκοτεινό υλικό. Είναι δύο «κοσμικά προβλήματα» της συγχρόνου κοσμολογίας τα οποία αναζητούν την λύση των. Με τον όρο ελλείπουσα μάζα κατανομάζεται η μη προσδιορισμένη ποσότης του υλικού η οποία είναι απαραίτητη ώστε το σύμπαν να ισορροπήσει έναντι της απεριορίστου διαστολής του. Με υπολογισμούς εκτιμάται ότι η μέση πυκνότης των υλικών του σύμπαντος είναι ένας γαλαξίας 100 δισεκατομμυρίων αστέρων ανά 3.500 κυβικά έτη φωτός. Όμως αυτή είναι εκατομμύρια φορές μικρότερη από το εργααστηριακό κενό ενώ εκτιμάται ότι κυμαίνεται από το 1/10 έως το διπλάσιο της κρισίμου πυκνότητος. Ω0. Εάν όντως υπάρχει αυτή η έλλειψη μάζας, πρέπει να αποδοθεί στην ύπαρξη του σκοτεινού υλικού.

Η σκοτεινή ύλη η οποία υπάρχει σε μεγάλες ποσότητες στο σύμπαν δεν είναι δυνατόν να παρατηρηθεί, αλλά την αντιλαμβανόμαστε έμμεσα με την μέτρηση της συνολικής μάζας ενός γαλαξία σε σχέση με τις ταχύτητες περιστροφής των αστέρων γύρω από το κέντρο του. Αυτές παρουσιάζουν διαφορές σε σχέση με τις αναμενόμενες, δηλαδή δεν είναι ανάλογες με την ορατή ποσότητα της ύλης. Επίσης οι κινήσεις των γαλαξιών ενός σμήνους παρουσιάζουν επιτάχυνση σαν αυτοί να «γλιστρούν» επάνω σε ένα αόρατο υλικό (σελ. 156). Οι πιθανές θεωρίες για την προέλευση του σκοτεινού υλικού προβλέπουν δύο πιθανές εξηγήσεις.

Η πρώτη θεωρία υποθέτει ότι η σκοτεινή ύλη αποδίδεται σε διάφορα αντικείμενα (MACHOS) τα οποία είναι αόρατα λόγω της μεγάλης των αποστάσεως και που περιλαμβάνουν αέριους και μη πλανήτες άλλων αστέρων. Αυτά τα σκοτεινά σώματα είναι δυνατόν να είναι αστέρες με ελάχιστα υλικά, όπως αστέρες νετρονίων, λευκοί ή καφέ νάνοι αστέρες, μελανές οπές και άλλα αντικείμενα. Βάσει της δεύτερης θεωρίας το σκοτεινό υλικό είναι προιόν ορισμένων υλικών σωματιδίων (WIMP’s) τα οποία έχουν μικρή αλληλεπίδραση με τα υλικά του σύμπαντος. Τέτοια σωματίδια είναι δυνατόν να είναι νετρίνο ή άλλα σωματίδια με μικρή μάζα που δεν έχουν ανακαλυφθεί. Τα νετρίνο είναι υποατομικά σωματίδια τα οποία δεν έχουν μάζα και ηλεκτρικό φορτίο διαπερνώντας με την ταχύτητα του φωτός σε μεγάλο πάχος τα υλικά σώματα χωρίς να συγκρούονται με αυτά.

Η δημιουργία του σκοτεινού υλικού ανάγεται στα πρώτα 10 -32 δευτερόλεπτα του χρόνου μετά από την Μεγάλη Έκρηξη.

 

 

Η εξέλιξη και το τέλος του αστρικού αιώνος. Η ανακύκλωσις των αστέρων πραγματοποιείται με τον εμπλουτισμό των μεσοαστρικών νεφών από υλικά εκρήξεων υπερκαινοφανών, πλουσίων σε συστατικά για την δημιουργία νέων γενεών αστέρων με την ανάλαμψή των μέσα στους βραχίονες των σπειροειδών γαλαξιών. Ο ήλιος μας μαζί με το πλανητικό του σύστημα και την γή μας δημιουργήθηκε πρίν από 4,5 δισεκατομμύρια έτη από τις «στάχτες» αστέρων πρώτων γενεών του γαλαξία μας. Όμως οι διαδικασίες των αστρικών δημιουργιών στο μέλλον θα έχουν ένα τέλος, καθόσον οι εκρήξεις των μετέπειτα αστέρων θα είναι εμπλουτισμένες σε στοιχεία πολύ βαρύτερα από ότι το υδρογόνο και το ήλιον. Καθώς λοιπόν εξελίσσεται ο αστρικός αιώνας, ένα σημαντικό ρόλο στην «αυλαία» του θα παίξουν οι λεγόμενοι ερυθροί νάνοι αστέρες.

Αυτοί οι αστέρες έχουν την μισή ή και μικρότερη μάζα από την ηλιακή με αποτέλεσμα οι πυρηνικές αντιδράσεις μετατροπής υδρογόνου σε ήλιον να διαρκούν για πολύ μεγάλα χρονικά διαστήματα σε σχέση με αυτές των άλλων αστέρων της κυρίας ακολουθίας. Για παράδειγμα, ερυθρός νάνος αστέρας με μάζα μόλις το 0,08 της ηλιακής τοποθετημένος στα κάτω δεξιά της κυρίας ακολουθίας, υπολογίζεται ότι θα έχει κανονική ζωή γιά άλλα 10 τρισεκατομμύρια έτη. Συνεπώς γίνεται παραδεκτό ότι τα τελευταία φωτεινά σημεία μέσα στους γαλαξίες του σύμπαντος για τα επόμενα 10 14  (100 τρισεκατομμύρια έτη ) από την Μεγάλη Έκρηξη θα είναι μόνον οι ερυθροί νάνοι με τα πλανητικά των συστήματα.

 

Ο αιώνας της αποσυνθέσεως. Σε αυτήν την χρονική εποχή, τα αστρικά λείψανα του σκοτεινού και κρύου πλέον σύμπαντος θα αποτελούνται από ψυχρούς καφέ νάνους, λευκούς νάνους , αστέρες νετρονίων όπως και μελανές οπές. Οι μεταβολές των τροχιών των εκφυλισμένων αυτών αστέρων γύρω από τα γαλαξιακά κέντρα θα έχουν σαν αποτέλεσμα την σταδιακή αποσύνθεση των  των γαλαξιών έτσι ώστε τα γαλαξιακά σμήνη και υπερσμήνη να χάσουν την υπάρχουσα συνοχή των. Πολλοί αστέρες θα κινηθούν προς τα έξω, ενώ άλλοι θα αρχίσουν να συγκρούωνται (10 20 -10 24 χρόνια μ.Μ.Ε.).

Για παράδειγμα, οι καφέ νάνοι αστέρες είναι αντικείμενα με πολύ μικρή μάζα, ανίκανη για δημιουργία πυρηνικών αντιδράσεων. Όμως στην περίπτωση πιθανών συγκρούσεών των στα επόμενα 10 14 έως 10 20 χρόνια μ.Μ.Ε, τότε σχηματίζεται ένας κόκκινος νάνος αστέρας με ψυχρά πλανητικά συστήματα, τα τελευταία στην ιστορία του σύμπαντος. Μία μεγάλη αστρική έκλαμψη ενός υπερκαινοφανούς με μικρές πιθανότητες, είναι δυνατόν να προκαλεσθεί από μία σύγκρουση ενός ζεύγους λευκών νάνων αστέρων.

Άλλο αναμενόμενο αποτέλεσμα του αιώνος της αποσυνθέσεως του σύμπαντος στα επόμενα 10 24 -10 26 χρόνια μ.Μ.Ε. είναι η απορρόφηση του σκοτεινού υλικού της γαλακτικής άλω από τους σκοτεινούς λευκούς νάνους. Εάν η εξήγησις του σκοτεινού υλικού αποδοθεί σε σωματίδια με μικρή αλληλεπίδραση (WIMP’s), τα οποία συλλαμβάνωνται και συγκρατώνται από τους λευκούς νάνους, αυτή η πηγή με την πάροδο του χρόνου θα εξαντληθεί.

 

 

 

 

Στο χρονικό διάστημα  10 32 -10 34 ετών μ.Μ.Ε. οι μελανές οπές οι οποίες υπάρχουν στα κέντρα των γαλαξιών θα μεγαλώσουν σε μέγεθος γαλαξιακών κλιμάκων καταπίνοντας όλα τα αστρικά υπολείμματα. Επίσης, σύμφωνα με τους φυσικούς τα πρωτόνια των ατόμων θα καταστραφούν μετατρεπόμενα ίσως σε φωτόνια στα επόμενα 10 40 έως 10 44 χρόνια μ.Μ.Ε σηματοδοτώντας το τέλος  της εποχής της αποσυνθέσεως.

 

Ο αιώνας των μελανών οπών. Καθώς οι λευκοί νάνοι εξατμίζονται και εξαφανίζονται από το σύμπαν, οι μελανές οπές σαν οι μοναδικές συγκεντρώσεις μαζών, καταπίνοντας το εκφυλισμένο αστρικό υλικό θα αυξηθούν σε μέγεθος, αλλά δεν θα παραμείνουν για πάντα ως οι μόνοι κάτοικοι του σύμπαντος. Είναι γνωστό ότι η επιφάνεια μιάς μελανής οπής ακτινοβολεί ενέργεια από την υφή του γύρω της χωροχρόνου η οποία καθορίζει την καμπύλωσή του, η δε συχνότης της ακτινοβολίας εξαρτάται από το μέγεθος της οπής.. Η χρονική σειρά της εξαφανίσεως  των μελανών οπών στο σύμπαν εξαρτάται από την μάζα των. Μελανές οπές με μάζα ίση με την ηλιακή αναμένεται να εξατμισθούν σε χρονικό διάστημα μέχρι 10 65 χρόνια μ.Μ.Ε., ενώ αυτές με μάζα εκατομμυρίων ηλιακών θα χαθούν  στα επόμενα 10 83 έτη μ.Μ.Ε.

Τελικά, αυτή η εποχή του σύμπαντος θα κλείσει σε 10 100 χρόνια μ.Μ.Ε όταν θα εξατμισθούν οι μεγέθους γαλαξιακών κλιμάκων μελανές οπές.

 

Ο σκοτεινός αιώνας .  Τό σύμπαν τώρα αποτελείται μόνον από φωτόνια που έχουν τεράστιες συχνότητες απομακρύνσεων, όπως και λίγα νετρίνο, ηλεκτρόνια και ποζιτρόνια  Τα ηλεκτρόνια με τα ποζιτρόνια είναι δυνατόν με αλληλοπεριστροφές να σχηματίσουν άτομα ποζιτρονίου....Κάπου εδώ λοιπόν πρέπει να πέσει η αυλαία του υλικού σύμπαντος.

Έτσι σε γενικές γραμμές παρουσιάζεται η διαχρονική εξέλιξις  του παραδεκτού σύγχρονου μοντέλου του ανοικτού σύμπαντος.

Άλλες ρεαλιστικώτερες θεωρίες πάλι παραδέχονται την ύπαρξη όχι ενός και μοναδικού σύμπαντος, αλλά απείρου αριθμού συμπάντων τα οποία εάν κατορθώσουν να επιζήσουν στα αρχικά στάδια της δημιουργίας των, ίσως να συνδέονται μεταξύ των διά μέσω μελανών οπών με μορφή ενός υπερκοσμικού πάζλ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Η γή, το ηλιακό μας σύστημα, ο ήλιος, τα δισεκατομμύρια των αστέρων του γαλαξία μας, τα άπειρα γαλαξιακά σμήνη, μία ενορχηστρωμένη συμφωνία συνόλου δισεκατομμυρίων και δισεκατομμυρίων... Οι πρόσφατες ανακαλύψεις της κοσμολογίας αναπόφευκτα θα μας οδηγήσουν στην σφαίρα της Θεολογίας με συνεπαγόμενο λογικό συμπέρασμα  την ύπαρξη ενός ανωτέρου Δημιουργού όντος. Είναι  μια επιστημονική κατά την γνώμη μου υπόδειξη για την παρουσία του Θεού. Σε αυτό το θέμα της τυχαίας ή της προγραμματισμένης κατόπιν σχεδίου δημιουργίας του κόσμου, οι απόψεις, τα πιστεύω, των μεγάλων ερευνητών συγκλίνουν συντριπτικά στην ύπαρξη της Ανωτέρας δυνάμεως.

Από το άλλο μέρος, η εικόνα του μεγέθους του μακρόκοσμου την οποία αρχίζει να κατανοεί σήμερα ο άνθρωπος, όπως και των φυσικών δυνάμεων που τον διέπουν, έχει αυξηθεί σε ασύλληπτο βαθμό σε σχέση με αυτήν που επικρατούσε τα παλαιά χρόνια με αποτέλεσμα την ολοένα εκτόπιση και περαιτέρω εκμηδενισμό του πλανήτη γή ο οποίος φιλοξενεί ίσως τά μοναδικά λογικά σκεπτόμενα όντα τα οποία εμφανίσθηκαν σε μία εποχή του ξετυλίγματος του κοσμικού χρόνου.

 

Ο Stephen Hawking, ένας από τους μεγαλύτερους σύγχρονους κοσμολόγους, σε ένα βιβλίο του γράφει το «πως ο Θεός διηγείται για την σύντομη ιστορία του χρόνου» μέσα από τήν Μεγάλη Έκρηξη.  Ένας άλλος επιστήμονας, ο George Smoot, επικεφαλής της χαρτογραφήσεως από τον δορυφόρο COBE της διάχυτης ακτινοβολίας μικροκυμάτων του νεαρού σύμπαντος, επίσης, αναφέρει ότι αυτές οι απεικονίσεις της ακτινοβολίας προσομειάζονται σαν «τα δακτυλικά αποτυπώματα του χεριού του Δημιουργού του κόσμου». Ο Alan Guth ο οποίος  διετύπωσε την θεωρία του Πληθωρισμού του σύμπαντος, τον προσομειάζει σαν «το τέλειο τρέξιμο της Δημιουργίας».

 

Κάπου εδώ κλείνει η προσωπική μου περιήγηση στον υπέροχο κόσμο του διαστήματος όπως αυτή παρουσιάσθηκε στους δύο τόμους της βιβλιοθήκης σας οι οποίοι έχουν γραφεί με έμπνευση  την μεγάλη αγάπη του γράφοντος για την ερασιτεχνική Αστρονομία. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

T E Λ Ο Σ   Β’ ΤΟΜΟΥ